| | | | | | | | | |

Schenkgeld is "warm" geld. Van de drie richtingen die je aan geld kunt geven  door te kopen, te lenen of te schenken, is het schenken de meest altruïstische  vorm. Je schenkt weg wat van jou is en je vraagt er niets voor in de plaats.

Tegenover deze "leegte" die bij jezelf ontstaat, komt er echter een "volheid"  bij de ontvanger. Hij krijgt mogelijkheden die hij voorheen niet had om iets te  gaan ondernemen, om creatief te worden.  En creativiteit houdt altijd een warmteproces in dat toekomst schept. Deze  warmte zal vaak ook doorwerken op de schenker, zodat de aanvankelijke  leegte al gauw een geheel andere invulling kan krijgen.  Afhankelijk van de eigen financiële situatie kan men veel of weinig mogelijkheid hebben om te schenken. Maar onafhankelijk daarvan zou men kunnen  spreken van een individuele schenk-cultuur: hoe sterk bouwt iemand het in  zijn leven in, om geregeld iets te schenken?

Het is niet zo dat mensen met de  grootste financiële vermogens automatisch ook de meest uitgesproken schenk-  cultuur hebben. Misschien werkt het hebben van geld in veel gevallen zelfs de  omgekeerde tendens in de hand. Of en hoeveel men wegschenkt hangt met  persoonlijke keuzes en gerichtheid samen, en vaak ook met de levensfase  waarin men verkeert.  Men kan ook spreken van een schenk-cultuur van een land, een volk, een  stad, een familie. Het blijkt dat burgers van verschillende landen een heel  uiteenlopende bereidheid tot schenken kunnen hebben.

De juridische bepaling houdt drie kenmerken in:

* De verrichting is gratis. Het betreft dus niet een terugbetaling van een schuld  of de betaling van goederen en diensten. Aan de basis ligt de "animus donandi",  de intentie van vrijgevigheid.

* De verrichting is (in principe) definitief: ze gebeurt onmiddellijk en is  onherroepelijk. Men kan over het weggeschonkene niet meer beschikken en  het achteraf niet meer terugeisen, behalve in uitzonderlijke gevallen die in de  wet zijn opgesomd. (zie verder)

* De begunstigde moet de schenking aanvaarden. Men kan niet iemand buiten  zijn weten iets geven.

a) Schenking van onroerende goederen  Voor schenking van vastgoed is steeds een notariële akte noodzakelijk. Die  akte moet worden geregistreerd en is daardoor automatisch onderworpen aan  het registratierecht.

b) Schenking van geld of andere roerende waarden  Roerende goederen die worden weggeschonken zijn in de eerste plaats geld,  maar het kunnen ook effecten, kunstwerken, juwelen enz. zijn.  Roerende goederen kunnen geheel wettelijk worden geschonken, zonder  schriftelijke vastlegging en zonder notaris. Hieronder valt de handgift (gift  van hand tot hand) of een onrechtstreekse schenking via overschrijving (ook  bankgift genaamd).

In dat geval is er geen registratie en zijn er geen regi-  stratierechten (ook schenkingsrechten genaamd) verschuldigd.  Voor elke schenking van roerende waarden die toch om een of andere reden  schriftelijk moet vastgelegd worden is een notariële akte nodig. In dat geval  zijn de notariskosten en registratierechten te betalen zoals onder a). Zo is dit  aan te bevelen indien men voorwaarden wil koppelen aan de schenking.

Eenvoudiger dan een handgift kan het niet: roerende goederen die men wil  geven worden zonder formaliteiten overhandigd van hand tot hand. Voor een  vereniging geldt dat er geen administratieve machtiging vereist is voor het  aanvaarden van een handgift en er zijn geen schenkingsrechten verschuldigd  op een handgift.  Wil men een bewijs van de gift, dan volstaat het dat de schenker de begunstigde  per (liefst aangetekende) brief uitnodigt op een bepaalde datum. Er volgt na  de handgift een (eveneens liefst aangetekende) brief van de begunstigde waarin  hij de schenker bedankt, tevens het bewijs dat hij de handgift heeft aanvaard.  Deze beide brieven (plus voor een geldbedrag de datum van afhaling of storting)  volstaan als bewijs van de gift, zonder dat men kan spreken van een geschreven  schenkingsovereenkomst. Het koppelen van voorwaarden aan een handgift is  quasi onmogelijk.  Een handgift van onroerende goederen is onmogelijk, aangezien de eigen-  domsoverdracht slechts mogelijk is met een notariële akte. Ook effecten  (aandelen) op naam kunnen niet via handgift worden overgedragen.  De bankgift  Van een "onrechtstreekse schenking" of een "bankgift" is sprake wanneer een  som geld wordt overgeschreven, zonder enige vermelding op de overschrijving.  De werkwijze is identiek als bij een handgift. Een recente evolutie in de  rechtsleer en de rechtspraak beschouwt een overschrijving als evenwaardig  aan een handgift. Ze is bijgevolg eveneens niet onderworpen aan de  vormvoorschriften van schenkingen, het is niet verplicht ze te registreren zoals  een notariële schenkingsakte. Als er geen registratie gebeurt, kan er ook geen  aanleiding zijn tot heffing van schenkingsrechten.  Zowel de handgift als de onrechtstreekse handgift zijn vrij van schenkings-  rechten op voorwaarde dat de schenker nog minstens drie jaar leeft.

Men kan zuiver en eenvoudig schenken, d.i. zonder aan de begiftigde bepaalde  lasten of voorwaarden op te leggen. Maar in de praktijk wordt er vaak  geschonken onder voorwaarden. Motieven van diverse aard verantwoorden  in sommige gevallen het begeleiden van een schenking met welbepaalde  modaliteiten. Zo wensen sommige schenkers een vruchtgebruik op weggeschonken goederen. Men weet namelijk niet wat de toekomst in petto heeft.  Daarom is het moeilijk om zomaar afstand te doen van bezittingen tijdens zijn  leven. Dat valt dus op te lossen door specifieke voorwaarden te koppelen aan  de schenking.  Ook kunt u een bepaalde "last" aan een schenking koppelen. Zo kunt u bepalen  dat er u, gedurende een bepaalde periode of zolang u leeft, maandelijks of  jaarlijks een bepaalde som wordt betaald. Belangrijk is dan om ervoor te  zorgen dat die verplichting kan nagekomen worden.

Ook is een schenking mogelijk met (voor)behoud van het vruchtgebruik. De  begiftigde ontvangt in dat geval het geschonken goed in blote eigendom. Het  vruchtgebruik blijft levenslang bij de schenker.  Pas bij zijn dood voegt het vruchtgebruik zich automatisch bij de blote eigen-  dom zodat de begiftigde op dat ogenblik volle eigenaar wordt.  U geeft dus de blote eigendom weg en houdt het vruchtgebruik, dus het recht  om de inkomsten van iets op te strijken. Een formule, vooral geschikt voor  onroerende goederen.  Er bestaan ook vormen van onrechtstreekse schenkingen. Zo kan men bij het  afsluiten van een levensverzekering een derde persoon begiftigen. Dit kan  ook een vzw zijn.

Voor alle schenkingen opgemaakt bij de notaris in een authentieke akte is de  betaling van registratierechten (=schenkingsrechten) verplicht, want alle aktes  opgemaakt door de notaris zijn verplicht registreerbaar en dus onderworpen  aan registratierechten. Deze verschillen afhankelijk van het gewest waar de  schenker op het ogenblik van de schenking zijn fiscale woonplaats heeft. In  Vlaanderen is b.v. het vast tarief voor schenkingen aan vzw's 8,8%, te betalen  door de begunstigde.  Bovenvermelde verplichtingen gelden niet voor een handgift of bankgift.

Wanneer een vzw een schenking ontvangt is hiervoor in bepaalde gevallen  een administratieve machtiging van het Ministerie van Justitie (Bestuur van  giften en legaten) vereist, namelijk vanaf het limietbedrag van Euro 1.000.000,-  Informatie  Voor bijkomende inlichtingen over schenkingstechnieken kunt u ook steeds  (gratis) terecht bij uw notaris.

Een brochure "schenkingen" is op eenvoudige  vraag te verkrijgen bij de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat  (http:/www.notaris.be)  Zowel de Antroposofische Vereniging in België als Mercurius Fonds voor de  antroposofie zijn vzw's die zonder overheidssubsidies werken en voor hun werking  in dienst van de antroposofie geheel afhankelijk zijn van ledenbijdragen, schenkingen  en leningen.

Voor meer specifieke vragen omtrent schenken of legateren aan een  van beide organisaties kunt u terecht op:  info(at)antroposofie.be - 09/ 233 54 58  info.mercurius(at)scarlet.be - 09/233 45 41

Inleiding  Het ogenblik waarop men zich afvraagt of het geen tijd wordt een testament te  maken, zal bij de een eerder, bij de ander later en bij sommigen helaas niet  komen. Dit laatste is niet erg wanneer men niets heeft om na te laten, maar  dikwijls is dat wél het geval en er kunnen dan (meestal wettelijke) regelingen  worden getroffen die men veelal niet had bedoeld.  Aan de drempel van de dood legt elke mens meerdere hulsels af. Dit is niet  enkel het fysieke lichaam maar ook het lichaam van de gewoontes, voorstel-  lingen, wensen en verwachtingen. Zo ook moet elkeen zijn "vermogen"  achterlaten.

Welke mogelijkheden heeft elk mens om zijn laatste wil tot uit-  drukking te brengen zodat dit "vermogen" kan worden achtergelaten in de  geest waarin geleefd werd?  Een testament drukt uit hoe een individu zijn verbondenheid met familie en/  of sociale omgeving beleeft. Testamenten zijn dan ook zoals het individu:  hoogst persoonlijk! De laatste wil die in een testament tot uitdrukking komt  kan een kiem bevatten voor toekomstig leven en activiteit.  De vraag is daarom belangrijk hoe vrij of exact deze wilsintentie wordt  uitgedrukt in het testament.

Tegelijk kan een testament ook een terugblik geven  op een leven. Verbondenheid met mensen en/of initiatieven kan worden  uitgedrukt en kan leiden tot specifieke wilsintenties die daardoor het verleden  met de toekomst verbinden.  De uitdrukking van de laatste wil geeft de kans om het einde van het leven de  kwaliteit van een nieuw begin mee te geven!

Spreken we over de dood en andere aanverwante thema's, dan doorbreken we  eigenlijk een taboe. De dood schrikt ons af, wordt weggestopt, is een gebeuren  waaraan we het liefst niet denken en dat we voor ons uitschuiven of verdringen.  Toch is het vaak aanleiding tot strijd en ruzie, levenslange wonden tussen  familieleden wegens onzorgvuldigheid of onduidelijkheden die dan meestal  via juridische weg moeten uitgeklaard worden. We weten allen dat er een  wettelijke bescherming is van de nakomelingen en de partner, maar indien die  er niet zijn komen ouders, zussen en broers of verdere verwanten in aanmerking  voor het opeisen van de erfenis. Tenslotte zal bij gebrek aan familie de staat  aanspraak maken op het vermogen.  Door een testament kunt u ervoor zorgen dat uw geld of vermogen na uw  dood aan deze mensen of initiatieven ten goede komt die u nauw aan het hart  liggen. U bent vrij om naast de wettelijke erfgenamen en het wettelijk erfdeel  waarop ze recht hebben ook anderen aan te duiden. Door een testament beslist  u zelf welk doel u geeft aan uw vermogen, welke projecten u wilt steunen en  helpen.

Een testament is een "steeds herroepbare akte, waarbij de erflater voor de tijd  dat hij niet meer in leven zal zijn, over het geheel of een deel van zijn goederen  beschikt". De erflater kan voor het geheel (algemeen legaat) of voor een  gedeelte (bijzonder legaat) van zijn goederen een regeling treffen.  Een testament kan steeds herroepen of gewijzigd worden of er kan zelfs een  geheel nieuw testament opgesteld worden.  Iedereen die gezond van geest is, door de wet niet onbekwaam verklaard en  ouder is dan 16 jaar kan een testament opstellen.

Er zijn twee mogelijkheden: het notarieel testament of het eigenhandig  geschreven testament.  In het eerste geval dicteert de erflater het aan de notaris die er een akte van  maakt, het voorleest en laat ondertekenen door de erflater en twee getuigen.  De notaris zal dan verder zorgen voor inschrijving van het testament in het  Centraal Register van Testamenten (CRT).  In het tweede geval wordt het testament volledig zelf geschreven, gedateerd  en ondertekend. Het staat de erflater vrij om dit testament bij te houden of te  overhandigen aan een vertrouwenspersoon. Noodzakelijk is wel dat het testa-  ment bij overlijden wordt aangeboden aan een notaris voor uitvoering. Werden  er in de loop van het leven meerdere documenten opgemaakt, dan is het de  jongste versie, het laatst gedateerde document dat geldt. Wil de erflater  zekerheid van uitvoering van het testament, dan is het aangeraden om het via  een notaris te laten inschrijven in het C.R.T.  Daarin worden alle gegevens van notariële en eigenhandig geschreven  testamenten bijgehouden. In dit register worden de identiteit van de testament-  maker, de naam van de notaris en de datum opgenomen. Uiteraard blijft de  inhoud van het testament geheim zolang de erflater leeft; ook kan men niet te  weten komen of iemand al dan niet een testament gemaakt heeft. Na het  overlijden zal het C.R.T., mits voorlegging van een overlijdensakte, meedelen  of er al dan niet een testament bestaat.  Registratie zal eveneens plaatsvinden ingeval van gedeeltelijke of volledige  herroeping of nadat wijzigingen werden aangebracht aan een vroeger geregis-  treerd testament.

a) algemeen  Als u (een deel van) uw bezit nalaat aan een vereniging bezorgt u een organisatie  of instelling mogelijkheden voor de toekomst. In een geldig opgemaakt testa-  ment (zie hierboven) kan een vereniging als begunstigde worden aangesteld  en kan een legaat worden toegewezen aan een instelling of organisatie die u  wenst te steunen. In het testament wordt dan aangeduid welk geldbedrag en/  of welke goederen worden geschonken.

b) wettelijke bescherming  De wetgever voorziet in een bescherming van de echtgenoot en de nakomelingen. Ze hebben steeds recht op een gedeelte van de erfenis.  Dit gedeelte kan niet via testament worden weggeschonken maar blijft voorbe-  houden voor de erfgenamen. Daarnaast is er het beschikbaar gedeelte.  Daarover kan men vrij beschikken. Elkeen kan dus vrij aanduiden welke persoon  of welke vereniging dit gedeelte van de nalatenschap na het overlijden ontvangt.

c) successierechten  Verenigingen zonder winstoogmerk (vzw's) genieten van een verlaagd tarief.  Dit bedraagt 8,8%. Dit is zeer gunstig. Ter vergelijking: het heffingspercentage  voor erfenissen tussen broers en zussen varieert van 30% tot 65%, afhankelijk  van het bedrag van het erfdeel.

d) het duo-legaat  Het duo-legaat is een zeer interessante formule. De notaris is hierbij wel de  best geplaatste persoon om uitleg te geven over de werkwijze, om de hoogte  van de heffingen te berekenen en de diverse mogelijkheden voor te stellen.  Een duo-legaat vraagt trouwens ook de opmaak van een testament.  Het testament wordt opgesteld ten voordele van één of meerdere personen  (familie of vrienden) alsook tegelijk ten voordele van een vereniging (vzw)  die de successierechten van de andere erfgenamen betaalt. Het grote voordeel  van dit "duo-legaat" is de mogelijkheid om een exact bedrag te legateren aan  familie vrij van successierechten waarbij de vzw het saldo ontvangt en alle  verschuldigde successierechten voor haar rekening neemt.

Een informatiebrochure "erven" en een informatiebrochure "successierechten"  is uitgegeven door de Koninklijke Federatie Van het Belgisch Notariaat. Ze is  verkrijgbaar op eenvoudige vraag via www.notaris.be  Zowel de Antroposofische Vereniging in België als Mercurius Fonds voor de  antroposofie zijn vzw's die zonder overheidssubsidies werken en voor hun werking  in dienst van de antroposofie geheel afhankelijk zijn van ledenbijdragen, schenkingen  en leningen.

Voor meer specifieke vragen omtrent schenken of legateren aan een  van beide organisaties kunt u terecht op:

info(at)antroposofie.be - 09/ 233 54 58

info.mercurius(at)scarlet.be - www.mercuriusfonds.be - 09/233 45 41